એક વ્યક્તિએ બપોરના ભોજનમાં રોટલી અને દાળ લીધી હતી. પાચનમાર્ગમાંથી પસાર થતી વખતે તેમાં થતા ફેરફારોને અનુસરો. આપણા આંતરડામાં ખોરાકના પાચનમાં મદદ કરતા વિવિધ ઉત્સેચકીય ગ્રંથિ સ્ત્રાવો કયા છે? ખોરાકના સંપૂર્ણ પાચન પછી મળતી અંતિમ નીપજોનું સ્વરૂપ શું છે?
(N/A) $(1)$ રોટલી (કાર્બોદિત) નું પાચન:
$(a)$ મુખગુહામાં કાર્બોદિતનું પાચન: મોંમાં રોટલી લાળ સાથે ભળે છે। લાળમાં લાળીય એમાયલેઝ (ટાયલિન) ઉત્સેચક હોય છે જે રોટલીના સ્ટાર્ચને માલ્ટોઝ, આઈસોમાલ્ટોઝ અને ડેક્સટ્રિનમાં ફેરવે છે.
$(b)$ નાના આંતરડામાં કાર્બોદિતનું પાચન: જઠરમાં કોઈ કાર્બોદિત પાચક ઉત્સેચક હોતા નથી। નાના આંતરડામાં સ્વાદુપિંડનો એમાયલેઝ અને આંતરડાના રસ (સકસ એન્ટેરિકસ) ના ઉત્સેચકો (માલ્ટેઝ, સુક્રેઝ, લેક્ટેઝ) તેને ગ્લુકોઝ, ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$(2)$ પ્રોટીન (દાળ) નું પાચન:
$(a)$ જઠરમાં પાચન: જઠરગ્રંથિઓ જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે જેમાં $HCl$ અને પેપ્સીનોજન હોય છે। પેપ્સીનોજન સક્રિય થઈને પેપ્સીન બને છે, જે પ્રોટીનને પેપ્ટોન્સમાં તોડે છે.
$(b)$ નાના આંતરડામાં પાચન: સ્વાદુપિંડના ઉત્સેચકો (ટ્રિપ્સિન) અને આંતરડાના ઉત્સેચકો (એમિનોપેપ્ટિડેઝ અને ડાયપેપ્ટિડેઝ) પ્રોટીનને અંતે એમિનો એસિડમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
અંતિમ નીપજો ગ્લુકોઝ, ફ્રુક્ટોઝ, ગેલેક્ટોઝ અને એમિનો એસિડ છે જે આંતરડાના રસાંકુરો દ્વારા શોષાય છે.
$(a)$ મુખગુહામાં કાર્બોદિતનું પાચન: મોંમાં રોટલી લાળ સાથે ભળે છે। લાળમાં લાળીય એમાયલેઝ (ટાયલિન) ઉત્સેચક હોય છે જે રોટલીના સ્ટાર્ચને માલ્ટોઝ, આઈસોમાલ્ટોઝ અને ડેક્સટ્રિનમાં ફેરવે છે.
$(b)$ નાના આંતરડામાં કાર્બોદિતનું પાચન: જઠરમાં કોઈ કાર્બોદિત પાચક ઉત્સેચક હોતા નથી। નાના આંતરડામાં સ્વાદુપિંડનો એમાયલેઝ અને આંતરડાના રસ (સકસ એન્ટેરિકસ) ના ઉત્સેચકો (માલ્ટેઝ, સુક્રેઝ, લેક્ટેઝ) તેને ગ્લુકોઝ, ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$(2)$ પ્રોટીન (દાળ) નું પાચન:
$(a)$ જઠરમાં પાચન: જઠરગ્રંથિઓ જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે જેમાં $HCl$ અને પેપ્સીનોજન હોય છે। પેપ્સીનોજન સક્રિય થઈને પેપ્સીન બને છે, જે પ્રોટીનને પેપ્ટોન્સમાં તોડે છે.
$(b)$ નાના આંતરડામાં પાચન: સ્વાદુપિંડના ઉત્સેચકો (ટ્રિપ્સિન) અને આંતરડાના ઉત્સેચકો (એમિનોપેપ્ટિડેઝ અને ડાયપેપ્ટિડેઝ) પ્રોટીનને અંતે એમિનો એસિડમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
અંતિમ નીપજો ગ્લુકોઝ, ફ્રુક્ટોઝ, ગેલેક્ટોઝ અને એમિનો એસિડ છે જે આંતરડાના રસાંકુરો દ્વારા શોષાય છે.
Explore More
Similar Questions
સ્યુડોરુમિનેશન (Pseudorumination) એટલે શું?
Easy
View Solutionનીચેના વિધાનોને ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને તે સાચા છે કે ખોટા તે ઓળખો. તે મુજબ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
$I.$ પિત્તનું ઉત્પાદન યકૃતમાં થાય છે અને તેનો સંગ્રહ પિત્તાશયમાં થાય છે.
$II.$ સામાન્ય પિત્ત નળી એ જમણી અને ડાબી યકૃત નળીઓનું જોડાણ છે.
$III.$ યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળી નાના આંતરડાના અગ્ર ભાગમાં ખુલે છે.
$IV.$ સ્વાદુપિંડ બે ભાગોનું બનેલું છે,બહિઃસ્ત્રાવી અને અંતઃસ્ત્રાવી.
$V.$ પેપ્સિનોજન,જે મુખ્ય કોષોનો સ્ત્રાવ છે,તે હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ દ્વારા સક્રિય થાય છે.
$VI.$ કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝની ક્રિયા દ્વારા પેપ્ટાઇડ્સનું ડાયપેપ્ટાઇડ્સમાં રૂપાંતર થાય છે.
$I.$ પિત્તનું ઉત્પાદન યકૃતમાં થાય છે અને તેનો સંગ્રહ પિત્તાશયમાં થાય છે.
$II.$ સામાન્ય પિત્ત નળી એ જમણી અને ડાબી યકૃત નળીઓનું જોડાણ છે.
$III.$ યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળી નાના આંતરડાના અગ્ર ભાગમાં ખુલે છે.
$IV.$ સ્વાદુપિંડ બે ભાગોનું બનેલું છે,બહિઃસ્ત્રાવી અને અંતઃસ્ત્રાવી.
$V.$ પેપ્સિનોજન,જે મુખ્ય કોષોનો સ્ત્રાવ છે,તે હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ દ્વારા સક્રિય થાય છે.
$VI.$ કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝની ક્રિયા દ્વારા પેપ્ટાઇડ્સનું ડાયપેપ્ટાઇડ્સમાં રૂપાંતર થાય છે.
Medium
View Solutionકૉલમ $I$ ને કૉલમ $II$ સાથે જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
કૉલમ $I$ (પાચનમાર્ગનો ભાગ) કૉલમ $II$ (આકાર) $i$. પકવાશય (Duodenum) $a$. કૃમિ જેવો (Worm-like) $ii$. જઠર (Stomach) $b$. $U$-આકારનું $iii$. જીભ (Tongue) $c$. $J$-આકારનું $iv$. એપેન્ડિક્સ (Appendix) $d$. ત્રિકોણાકાર
| કૉલમ $I$ (પાચનમાર્ગનો ભાગ) | કૉલમ $II$ (આકાર) |
| $i$. પકવાશય (Duodenum) | $a$. કૃમિ જેવો (Worm-like) |
| $ii$. જઠર (Stomach) | $b$. $U$-આકારનું |
| $iii$. જીભ (Tongue) | $c$. $J$-આકારનું |
| $iv$. એપેન્ડિક્સ (Appendix) | $d$. ત્રિકોણાકાર |
નીચેનામાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(a)$ જઠરરસમાં શું હોય છે?
$(i)$ પેપ્સિન,લાઈપેઝ અને રેનિન
$(ii)$ ટ્રિપ્સિન,લાઈપેઝ અને રેનિન
$(iii)$ ટ્રિપ્સિન,પેપ્સિન અને લાઈપેઝ
$(iv)$ ટ્રિપ્સિન,પેપ્સિન અને રેનિન
$(b)$ સકસ એન્ટેરિકસ (Succus entericus) એ કોનું નામ છે?
$(i)$ શેષાંત્ર (ileum) અને મોટા આંતરડા વચ્ચેનું જોડાણ
$(ii)$ આંતરરસ
$(iii)$ આંતરડામાં સોજો
$(iv)$ એપેન્ડિક્સ
$(a)$ જઠરરસમાં શું હોય છે?
$(i)$ પેપ્સિન,લાઈપેઝ અને રેનિન
$(ii)$ ટ્રિપ્સિન,લાઈપેઝ અને રેનિન
$(iii)$ ટ્રિપ્સિન,પેપ્સિન અને લાઈપેઝ
$(iv)$ ટ્રિપ્સિન,પેપ્સિન અને રેનિન
$(b)$ સકસ એન્ટેરિકસ (Succus entericus) એ કોનું નામ છે?
$(i)$ શેષાંત્ર (ileum) અને મોટા આંતરડા વચ્ચેનું જોડાણ
$(ii)$ આંતરરસ
$(iii)$ આંતરડામાં સોજો
$(iv)$ એપેન્ડિક્સ
Easy
View Solutionપાચનક્રિયાના શરીરવિજ્ઞાન અંગે નીચેના વિધાનો વાંચો અને તે સાચા છે કે ખોટા તે ઓળખો. નીચે આપેલા કોડમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
$I.$ મિશ્રાહારીઓમાં હાઇડ્રોલેઝની સૌથી મોટી વિવિધતા જોવા મળે છે,જ્યારે શાકાહારીઓમાં સામાન્ય રીતે પાચક ઉત્સેચકોનો અભાવ હોય છે.
$II.$ પાચક ઉત્સેચકો ચાર પ્રકારના હોય છે,જેમ કે એમાયલેઝ,પ્રોટીનેઝ,લિપેઝ અને ન્યુક્લિએઝ.
$III.$ પ્રોટીનેઝને પ્રોટીએઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે સક્રિય સ્વરૂપમાં મુક્ત થાય છે કારણ કે ખોરાકની ગેરહાજરીમાં કોષીય અથવા બાહ્યકોષીય તમામ પ્રોટીન તેમના દ્વારા જળવિભાજિત થાય છે.
$IV.$ હાઇડ્રોલેઝ અને કોલેસીસ્ટોકાઈનિન સ્વાદુપિંડના બહિઃસ્ત્રાવી ભાગ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$I.$ મિશ્રાહારીઓમાં હાઇડ્રોલેઝની સૌથી મોટી વિવિધતા જોવા મળે છે,જ્યારે શાકાહારીઓમાં સામાન્ય રીતે પાચક ઉત્સેચકોનો અભાવ હોય છે.
$II.$ પાચક ઉત્સેચકો ચાર પ્રકારના હોય છે,જેમ કે એમાયલેઝ,પ્રોટીનેઝ,લિપેઝ અને ન્યુક્લિએઝ.
$III.$ પ્રોટીનેઝને પ્રોટીએઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે સક્રિય સ્વરૂપમાં મુક્ત થાય છે કારણ કે ખોરાકની ગેરહાજરીમાં કોષીય અથવા બાહ્યકોષીય તમામ પ્રોટીન તેમના દ્વારા જળવિભાજિત થાય છે.
$IV.$ હાઇડ્રોલેઝ અને કોલેસીસ્ટોકાઈનિન સ્વાદુપિંડના બહિઃસ્ત્રાવી ભાગ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo